Stress op de werkvloer ontstaat niet vanzelf. Het is vaak het gevolg van meerdere factoren die samenkomen. Een belangrijk deel daarvan zit in hoe werk is georganiseerd en hoe mensen met elkaar omgaan. Dit noemen we psychosociale arbeidsbelasting (PSA).
In dit artikel lees je wat PSA precies is, waarom het belangrijk is om hier aandacht aan te besteden en hoe je inzicht krijgt in de PSA binnen jouw organisatie.
Psychosociale arbeidsbelasting gaat over stress die ontstaat door het werk en de werkomgeving, met name door sociale en organisatorische factoren. Denk aan hoge werkdruk, ongewenst gedrag of een onveilige werksfeer.
De Arbowet verplicht werkgevers om PSA te voorkomen of te beperken. Dat is logisch, want deze vorm van belasting raakt direct aan de gezondheid van medewerkers en het functioneren van teams.
Wat PSA complex maakt, is dat het vaak draait om beleving. De ene medewerker ervaart werkdruk als een uitdaging, terwijl het voor een ander juist structurele stress oplevert. Dat maakt het extra belangrijk om hier goed zicht op te hebben.
Uit de Nederlandse Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA), een grootschalig onderzoek van TNO en het CBS, blijkt dat jaarlijks meer dan 1 miljoen werknemers risico lopen op burn-outklachten. Werkstress is daarmee al jaren de meest voorkomende beroepsziekte. In hetzelfde onderzoek geeft ruim 40 procent van de werknemers aan een hoge werkdruk te ervaren en voelt ongeveer één op de vijf zich psychisch vermoeid door het werk.
De gevolgen zie je terug in verzuim. Psychische klachten behoren tot de belangrijkste oorzaken van langdurige uitval en nemen de laatste jaren toe. Het is daarbij belangrijk om te beseffen dat deze klachten niet alleen voortkomen uit psychosociale arbeidsbelasting, maar uit de bredere mentale belasting.
PSA speelt hierin wel een belangrijke rol, omdat het gaat over factoren zoals werkdruk en sociale veiligheid. Daarmee vormt het een essentieel, maar niet het enige onderdeel van het grotere geheel.
PSA wordt vaak verward met mentale belasting, maar het verschil is belangrijk.
Mentale belasting gaat over de totale druk die iemand ervaart in het werk. Dat kan te maken hebben met concentratie, complexiteit of verantwoordelijkheid. PSA richt zich specifieker op de sociale en organisatorische factoren die stress veroorzaken, zoals werkdruk en omgangsvormen.
Je kunt het zo zien: mentale belasting is het grotere geheel, PSA is een belangrijk onderdeel daarvan. Wie alleen naar PSA kijkt, mist mogelijk andere oorzaken van overbelasting. Andersom geldt ook dat je zonder inzicht in PSA een cruciaal stuk mist.
Omdat PSA erg afhankelijk is van beleving, is actief medewerkers hiernaar vragen zo belangrijk. Alleen dan wordt zichtbaar waar risico’s zitten.
Binnen het Preventief Medisch Onderzoek (PMO) van TIGRA brengen we PSA gericht in kaart. Dat doen we met een slimme vragenlijst die medewerkers stap voor stap meeneemt. Afhankelijk van de antwoorden die een medewerker geeft, krijgen ze verdiepende vragen.
Geeft iemand aan geen last te hebben van ongewenst gedrag, dan blijft het daarbij. Is dat wel het geval, dan vragen we door op frequentie en herkomst. Zo ontstaat een eerlijk en bruikbaar beeld, zonder dat de vragenlijst onnodig belastend wordt. We kijken daarbij niet alleen naar ongewenst gedrag zoals pesten, agressie of intimidatie, maar ook naar werkdruk, werktempo en de bekendheid met de vertrouwenspersoon.
Belangrijk om te benadrukken: PSA is binnen het PMO slechts één onderdeel. We kijken daarnaast ook naar fysieke en mentale belasting en voeren verschillende testen uit. Zo brengen we de totale belastbaarheid van medewerkers in kaart. Lees hier meer over het PMO.
Hoe medewerkers hun werk ervaren, bepaalt voor een groot deel hun inzetbaarheid. PSA speelt daarin een belangrijke rol, vaak zonder dat het direct zichtbaar is.
Door dit inzichtelijk te maken, zet je een eerste stap richting een gezondere werkomgeving.
